Không chỉ là một vị quan thanh liêm, tận tụy, Lê Quý Đôn còn là nhà tư tưởng lớn của Việt Nam. Những quan điểm của ông về triết học, chính trị và xã hội thể hiện tư duy vượt trước thời đại. Ông khẳng định Đại Việt là một quốc gia độc lập, có chủ quyền, có nền văn hiến lâu đời; đồng thời đề cao lòng yêu nước, tinh thần tự cường dân tộc và trách nhiệm gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống. Đặc biệt, ông luôn nhấn mạnh vai trò của Nhân dân, coi "dân là gốc của nước", đề cao sự kết hợp giữa đức trị và pháp trị, hướng tới xây dựng một nền quản trị hiệu quả, vì lợi ích của quốc gia và Nhân dân.

     Lê Quý Đôn không chỉ là một nhà bác học lỗi lạc mà còn là một nhà giáo dục với những tư tưởng và quan điểm mang tính đột phá, có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến nền giáo dục Việt Nam. Những cống hiến của ông không chỉ dừng lại ở việc biên soạn các tác phẩm học thuật quan trọng mà còn ở việc xây dựng một nền tảng giáo dục toàn diện, đề cao đạo đức, kết hợp lý thuyết với thực hành.

     Trong lĩnh vực giáo dục, Lê Quý Đôn là người đề cao tư tưởng "thực học", phản đối lối học hình thức, giáo điều. Theo ông, học phải gắn với hành, tri thức phải được vận dụng vào thực tiễn để phục vụ cuộc sống và sự phát triển của đất nước. Ông cũng khuyến khích tinh thần tự học, học tập suốt đời và đặc biệt coi trọng việc phát hiện, bồi dưỡng, trọng dụng nhân tài. Những quan điểm ấy vẫn còn nguyên giá trị đối với sự nghiệp đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của Việt Nam hiện nay.

     Tác phẩm của Lê Quý Đôn thống kê có tới hơn 40 bộ, bao quát hầu hết các vấn đề về lịch sử, văn hóa, nông nghiệp, thiên văn, địa lý. Các tác phẩm nổi tiếng của ông được coi như bách khoa toàn thư ở nhiều lĩnh vực, như: Vân đài loại ngữ, Kiến văn tiểu lục, Đại Việt thông sử, Bắc sử thông lục, Toàn Việt thi lục; các sách về triết học như Quần thư khảo biện, Thánh mô hiền phạm lục... ông đã để lại một kho tư liệu quý về lịch sử, địa lý, văn học, phong tục, tập quán và đời sống xã hội Việt Nam. Những công trình này không chỉ có giá trị học thuật mà còn góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc cho nhiều thế hệ.

     Tư tưởng giáo dục của Lê Quý Đôn đã vượt qua giới hạn của thời đại ông sống, trở thành những bài học quý báu cho các thế hệ sau. Những đóng góp của ông đã đặt nền móng cho một hệ thống giáo dục nhân văn, đề cao trách nhiệm của người trí thức đối với xã hội và đất nước, là tiền đề cho việc xây dựng và phát triển một nền giáo dục Việt Nam vững mạnh, không ngừng tiến bộ và hội nhập quốc tế.

Văn phòng, Ban Tổ chức Tỉnh ủy